IEŚW, ul. Niecała 5, 20-080 Lublin, tel. +48 81 532 2907, iesw@iesw.lublin.pl

Idea Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej

Idea powołania Instytutu zrodziła się z dążenia do ukazania historycznej i kulturowej specyfiki Europy Środkowo-Wschodniej, rozumianej jako obszar rozciągający się pomiędzy Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Głównym kierunkiem działalności Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej jest prowadzenie badań naukowych, zwłaszcza historycznych i politologicznych, a także popularyzacja ich wyników. Działania te mają się przyczynić do poznania tej części kontynentu, która przez prof. Jerzego Kłoczowskiego została nazwana „Młodszą Europą”.

Wyjątkowym rysem działalności Instytutu jest ukazywanie roli procesów, które przez wiele stuleci kształtowały tożsamość i kulturę Europy Środkowo-Wschodniej, zwłaszcza w okresie istnienia Rzeczypospolitej Wielu Narodów. Wśród zainteresowań historycznych naszego ośrodka znajdują się m.in.: powstanie i ugruntowanie się państw regionu, rozwój społeczeństw i narodów, dzieje Kościołów i wspólnot religijnych, tradycji tolerancji religijnej i narodowej, fundamentów i tradycji obywatelskich oraz sytuacja i liczebność mniejszości narodowych i religijnych.

Instytut zajmuje się analizą aktualnych zjawisk politycznych, kulturowych i społecznych widocznych w naszej części Europy, zwłaszcza po przełomie 1989 roku. Aktywnie wspiera procesy integracyjne w obrębie naszego regionu oraz wejście krajów naszego regionu do Unii Europejskiej i NATO. Poprzez różnorodne formy działalności – w tym konferencje, publikacje i wymianę intelektualną – dąży do zbliżenia między społeczeństwami i państwami naszej części Europy oraz wspiera promocję regionu w środowiskach opiniotwórczych Europy Zachodniej i Ameryki Północnej.

W działalności Instytutu znajdujemy odwołania do autorytetu i dorobku wielkich Polaków, Patronów naszego Instytutu: Oskara Haleckiego – wybitnego historyka, propagatora idei Europy Środkowo-Wschodniej, Jerzego Gedroycia – twórcy i wieloletniego redaktora paryskiej „Kultury”, oraz Jana Pawła II – Papieża i niestrudzonego orędownika pojednania między narodami naszego regionu.

Historia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej

Początki Instytutu sięgają 1991 roku, w którym z inicjatywy środowiska akademickiego Lublina powołano Towarzystwo Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, pozarządową organizację działającą na prawach stowarzyszenia, skupiającą ponad 130 wybitnych intelektualistów, specjalistów wielu dziedzin nauki, dążących do pogłębienia wiedzy o Europy Środkowo-Wschodniej. Powołanie Instytutu było owocem wieloletnich starań Towarzystwa Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej o uzyskanie stabilnej podstawy organizacyjnej w prowadzonej działalności naukowej.

Instytut Europy Środkowo-Wschodniej został powołany jako jednostka badawczo-rozwojowa na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 5 października 2001 roku na podstawie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, dzięki porozumieniu pomiędzy Ministerstwem Spraw Zagranicznych – który stanowi organ założycielski i nadzorujący – oraz Przewodniczącym Komitetu Badań Naukowych. Pierwszym dyrektorem Instytutu został prof. Jerzy Kłoczowski, główny inicjator jego powołania. W dniu 31 grudnia 2001 roku Minister Spraw Zagranicznych nadał jednostce statut zaś 8 maja 2002 roku Instytut został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców pod numerem 0000111663.

Zadania i zasady funkcjonowania Instytutu są kształtowane w oparciu o ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych, współpracę z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Instytut otrzymuje coroczne dotacje na działalność statutową z budżetu Ministerstwa Nauki. Instytut pozyskuje ponadto środki finansowe z innych źródeł w postaci dotacji celowych, finansowania projektów naukowych, wsparcia dla konferencji naukowych i wydania publikacji, sprzedaży książek etc. Jednocześnie Instytut blisko współpracuje z Towarzystwem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej w realizacji planów badawczych, wydawniczych i konferencyjnych.

Siedziba Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej

zdjecie palacu przy niecalej)

Od grudnia 2003 roku nowa siedziba Instytutu znajduje się w dawnym dworku stanowiącym własność Towarzystwa Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej przy ul. Niecałej 5 w Lublinie. Instytut dysponuje w swej siedzibie (o łącznej powierzchni 513 m2) salą konferencyjną (na około 60 miejsc), pokojem przeznaczonym na gabinet dyrektora i sekretariat, ośmioma pokojami dla pracowników działu naukowego, wydawniczego i administracyjnego, prowizorycznym magazynem książek, szatnią i pomieszczeniami obsługi. W 2007 roku w siedzibie Instytutu otwarto także salon im. Rodziny Romerów, w którym wystawiono pamiątki rodzinne, książki i materiały dokumentujące historię rodu Romerów. Od powstania Instytutu aż do roku 2003 siedziba Instytutu znajdowała się gościnnie w Pałacu Czartoryskich w siedzibie Lubelskiego Towarzystwa Naukowego.

zdjecie palacu przy niecalej)

Instytut Europy Środkowo Wschodniej w Lublinie w 2002 roku rozpoczął remont XIX-wiecznego pałacyku, znajdującego się przy ul. Niecałej 5, przeznaczonego na siedzibę Instytutu. Budynek - który po remoncie będzie posiadał powierzchnię użytkową 514 m2 - wraz z działką o powierzchni 3 346 m2 został przekazany naszemu ośrodkowi przez Skarb Państwa. Działka jest atrakcyjnie położona: w centrum miasta, przy spokojnej uliczce, z dogodnym dojazdem, otoczona zielenią.

Remont budynku możliwy był dzięki finansowemu wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Urzędu Miasta Lublina oraz kilku firm-przedsiębiorstw, które wsparły nasze przedsięwzięcie. Przygotowanie dokumentacji prawnej i technicznej wykonawczej było możliwe dzięki finansowemu udziałowi UNESCO oraz Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej.

Wszelkie informacje na temat realizacji projektu dostępne są w biurze Instytutu.

Polecamy

Redakcja: B. Jóźwik, M. Sagan
Okładka książki, 2.9kB
Eastern Poland. Development challenges (Plik PDF do pobrania)