Znak graficzny IEŚW

Studia i Komentarze
Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej
nr 17

Czasopismo online Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej

ISSN 1689-5762

Rok założenia: 2008

FRONTEX jako kluczowy element współpracy w ochronie granic zewnętrznych Unii Europejskiej

O doniosłości roli Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX) świadczą trzy elementy. Po pierwsze, działalność agencji dotyczy bardzo ważnego, zarówno dla obywateli, państw członkowskich, jak i całej Unii, aspektu polityki imigracyjnej. Po drugie, FRONTEX jako agencja wspólnotowa wyróżnia się spośród dotychczasowych form współpracy w dziedzinie polityki imigracyjnej. Jest wyrazem docenienia przez państwa członkowskie roli współpracy w kwestiach imigracji, ale także sygnałem, że priorytetem w tym obszarze jest zapewnienie bezpieczeństwa UE. Po trzecie, jak zaznacza H. Jorry, utworzenie agencji jest zdecydowanym krokiem w stronę zintegrowanego zarządzania zewnętrznymi granicami UE, nakreślonego jako jeden z priorytetów Programu Haskiego[1].

Geneza współpracy UE w ochronie granic zewnętrznych

Ochrona granic zewnętrznych UE jako niezbędny element prawidłowego funkcjonowania wspólnego rynku oraz obszaru wolności, sprawiedliwości i bezpieczeństwa od dawna była ważną kwestią w agendzie UE. Jednak wraz ze stopniowym rozrastaniem się „Schengenlandii” stała się również przedmiotem publicznej debaty. Pojawiły się wątpliwości, czy straż graniczna państw leżących na obrzeżach UE poradzi sobie z przestępczością zorganizowaną i osobami usiłującymi nielegalnie przekraczać granice. Z drugiej strony, państwa narażone na szczególnie silną presję imigracyjną były niezadowolone z ponoszenia całej odpowiedzialności i ciężaru. Potrzeba podziału odpowiedzialności i solidarność finansowa stały się hasłami dominującymi w europejskiej debacie, szczególnie podczas szczytu Rady Europejskiej w Laeken w grudniu 2001 r. Sformułowano tam pojęcie integralnego zarządzania granicami, mające uwzględniać zarówno postulaty państw posiadających granice zewnętrzne UE, jak i położnych daleko od tych granic. Trudność we wprowadzeniu koncepcji zintegrowanego zarządzania granicami UE polega na tym, że konieczne jest zapewnienie bezpieczeństwa terytorium UE przy niestwarzaniu barier dla handlu oraz przepływu ludności[2].

Komunikat Komisji na temat zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi został przedstawiony 7 maja 2002 r.[3] Podstawą współpracy miało być wzajemne zaufanie państw umożliwiające skuteczne wykorzystanie takich instrumentów jak implementacja prawa dotyczącego kontroli granicznych oraz standardów zarządzania granicami. Dość odważnym pomysłem był projekt przedstawiony przez komisarza ds. wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, A. Vitorino, dotyczący stworzenia europejskiego korpusu straży granicznej (european corps of border guards). Największym zwolennikiem powstania takich struktur były Włochy, które mają duże problemy z nielegalnymi imigrantami z Afryki Północnej. Włoscy eksperci przygotowali studium wykonalności projektu, które zostało zaprezentowane na konferencji ministrów w Rzymie. Zawierało ono szereg konkretnych propozycji, m.in. utworzenie sieci centrów i jednostek grup zadaniowych oraz mechanizm ich finansowaniai[4]. Stało się ono podstawą dalszych prac Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.

Budowa wspólnych sił granicznych zyskała także poparcie Austrii, Hiszpanii, Niemiec, Belgii, Holandii i Luksemburga. Podkreślano zalety takiego rozwiązania: wzrost bezpieczeństwa terytorium UE oraz świadomości obywateli Unii co do przynależności do jednego obszaru. Ponadto koszty związane z zarządzaniem granicami zostałyby rozłożone między wszystkie państwa członkowskie. Realizacja projektu oczywiście wymagałaby również dużych zmian w prawie oraz nakładów finansowych, dlatego Komisja oceniała okres implementacji na 4-5 lat[5]. Wątpliwości budziła jednak kwestia powierzenia ochrony granic państwa osobom, które nie są jego obywatelami[6]. Wywołało to także kontrowersje wśród opinii publicznej m.in. w Wielkiej Brytanii[7]. Na początek zdecydowano zatem o powołaniu sieci oficerów łącznikowych straży granicznej państw członkowskich oraz wprowadzeniu wspólnych kontroli w portach i na lotniskach.

Implikacje rozszerzenia UE o dziesięć nowych państw 1 maja 2004 r. były bardzo znaczące dla zarządzania granicami zewnętrznymi. W obszarze Morza Śródziemnego oznaczało to rozszerzenie aż do granic Cypru i Malty, ale największe zmiany nastąpiły na wschodzie, gdzie długość granicy UE powiększyła się aż do 3 tys. km. Poziom ochrony granic w Polsce, na Węgrzech, Słowacji czy w państwach bałtyckich znacznie odbiegał od standardów europejskich. Aby mogły one przystąpić do strefy Schengen w perspektywie kilku lat, konieczne było przeprowadzenie procesów dostosowawczych, w tym relokacja zasobów ludzkich i materialnych z granicy zachodniej i południowej na wschodnią[8].

Zarządzanie granicami nie sprowadza się tylko do kontroli paszportowej i przeciwdziałania nielegalnemu przekraczaniu obszarów zwanych „zieloną granicą”. Straż graniczna powinna brać pod uwagę możliwe konsekwencje zezwolenia na przekroczenie granicy, w tym szczególnie zagrożenia dla porządku publicznego i bezpieczeństwa. Wymaga to również ponoszenia dużych kosztów. Przykładowo Polska, wstępując do strefy Schengen, oszacowała, że będzie potrzebować ok. 4 tys. osób dodatkowego personelu straży granicznej, aby sprostać nowym wyzwaniom. Poza tym, konieczne jest podniesienie jakości wyposażenia przejść granicznych, narzędzi obserwacji „zielonej granicy”, szkoleń specjalistycznych i językowych. Dlatego Komisja podkreśla, że koszty związane z zarządzaniem granicami zewnętrznymi muszą być ponoszone solidarnie[9].

Jednakże solidarność jest nieco inaczej rozumiana przez „stare”, a inaczej przez „nowe” państwa członkowskie. Francja, Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy w deklaracji ze spotkania ministrów spraw wewnętrznych grupy G5 podkreśliły, że zaangażowanie finansowe wszystkich państw Unii powinno iść w parze ze zwiększeniem zaangażowania operacyjnego UE, szczególnie w postaci stworzenia europejskiej straży granicznej oraz możliwości wpływania na poziom ochrony granic. O. Schily, niemiecki minister spraw wewnętrznych zaznaczył, że państwa, które odrzucają pomoc operacyjną, powinny same płacić za ochronę swojej granicy[10]. Z kolei „nowe” państwa członkowskie, w tym Polska, są przeciwne zaangażowaniu operacyjnemu innych państw na ich granicach, a szczególnie projektowi stworzenia unijnej straży granicznej[11]. Częściowo wynika to z faktu, że granica jest symbolem suwerenności państwa[12]. Komisja i Parlament Europejski, początkowo wspierające projekt europejskiej straży granicznej, w obliczu niechęci wielu państw, uznały utworzenie Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX) za najlepsze rozwiązanie instytucjonalne[13]. Podczas spotkania Rady Europejskiej w Salonikach w czerwcu 2003 r. prezydencja grecka mocno akcentowała potrzebę lepszej koordynacji i rozwoju mechanizmu ochrony granic.

Zadania i działalność FRONTEX

Agencja FRONTEX (z fr. frontieres exterieures – granice zewnętrzne) powstała na mocy rozporządzenia Rady (WE) z 26 października 2004 r.[14] Rozpoczęcie działalności dziewiętnastej agencji wspólnotowej UE planowano na styczeń 2005 r., jednak z powodu sporu między Hiszpanią i Wielka Brytanią o Gibraltar siedziba główna w Warszawie została otwarta 1 maja 2005 r., a zdolność operacyjną osiągnęła w październiku. Dyrektorem wykonawczym 25 maja 2005 r. wybrany został Fin, Ilkka Laitinen[15]. Nowa struktura z założenia miała posiadać niezbyt duży budżet: w 2005 r. było to 6,2 mln euro, w kolejnym roku, w wyniku przesunięcia środków z programu ARGO, już 12,4 mln, w 2007 r. – 22,2 mln oraz 13 mln rezerwy, w 2008 r. – 70,4 mln, natomiast planowany budżet na 2009 r. to 83,2 mln euro. Budżet jest przygotowywany przez dyrektora wykonawczego, zatwierdzany przez radę zarządzającą, po czym przekazywany do Komisji Europejskiej. Rosnące nakłady na działalność agencji świadczą o coraz większym jej znaczeniu oraz rozwoju zadań. Częściowa niezależność FRONTEX jest możliwa dzięki temu, że posiada nie tylko dochody z subsydiów UE, ale także z dobrowolnych wpłat od państw członkowskich, państw stowarzyszonych oraz opłat za wykonane usługi.

Podobnie jak inne agencje wspólnotowe[16] posiada osobowość prawną oraz autonomię organizacyjną. A. Dumała przedstawił klasyfikację agencji wspólnotowych według trzech kryteriów: czasu powstania, pełnionych funkcji oraz udzielonego mandatu. Na podstawie takiej klasyfikacji FRONTEX należałoby zaliczyć do tzw. agencji trzeciej generacji, powstałych po 1997 r. jako reakcja na nowe wyzwania, w tym przypadku związane z masowym napływem nielegalnych imigrantów oraz zagrożeniem terrorystycznym. Zgodnie z kryterium funkcji i zadań FRONTEX przede wszystkim koordynuje współpracę międzyrządową i stosunki między administracjami państw członkowskich w kwestiach technicznych, jak również zbiera informacje i ekspertyzy. Według kryterium udzielonego mandatu FRONTEX tworzy centrum monitorujące problem ochrony granic. Gromadzi dane i udostępnia je państwom członkowskim w celu zmniejszenia pojawiających się zagrożeń.

Zgodnie z klasyfikacją przedstawioną w Komunikacie Komisji Europejskiej z dnia 11 marca 2008 r.[17] FRONTEX należy do agencji regulacyjnych, natomiast ze względu na pełnione funkcje jest to agencja odpowiedzialna za działania operacyjne.

Przed agencją postawiono trudne zadanie promowania wzajemnego zaufania państw członkowskich, tak aby możliwe było stworzenie homogenicznego zarządzania granicami zewnętrznymi. Celem jest promowanie solidarności w ponoszeniu ciężarów związanych z ochroną granic. Zadania agencji dotyczą jedynie ściśle określonego obszaru polityki imigracyjnej – ochrony granic zewnętrznych, a zakres jej aktywności obejmuje sześć obszarów wyszczególnionych w art. 2 ust. 1 rozporządzenia:

  1. Analiza ryzyka, zagrożeń i poszukiwanie słabych punktów systemu ochrony granic oraz ocena konsekwencji różnych rozwiązań, jak również badanie ryzyka stwarzanego przez przestępczość zorganizowaną, nielegalnych imigrantów i terroryzmi. Agencja poszukuje punktów równowagi i priorytetów działania, tak aby najlepiej wykorzystać środki i zapewnić jak najwyższy poziom ochrony państw, jednak bez przesadnego obciążania granic kontrolami.
  2. Koordynacja współpracy operacyjnej państw członkowskich w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi, w tym implementacji wspólnotowych środków odnośnie do zarządzania granicami.
  3. Wspomaganie państw członkowskich w przeprowadzaniu szkoleń funkcjonariuszy straży granicznych oraz wprowadzanie wspólnych standardów szkoleniowych określających umiejętności i kompetencje, jakie powinni posiadać funkcjonariusze.
  4. Monitorowanie postępów badań naukowych mogących mieć zastosowanie w kontroli i obserwacji granic oraz informowanie państw o technologiach i produktach, którym można zaufać w pracy strażnika granicznego.
  5. Wspomaganie państw członkowskich w okolicznościach wymagających zwiększonego wsparcia technicznego i operacyjnego. W celu odpowiedzi na takie zapotrzebowanie agencja deleguje zespoły szybkiej interwencji, które mogą być w krótkim czasie rozmieszczone w regionie.
  6. Wspieranie państw w organizowaniu wspólnych operacji odsyłania nielegalnie przebywających w UE osób oraz ustalanie, wspólnie z ekspertami narodowymi, najlepszych praktyk w przygotowaniu dokumentów podróżnych oraz organizacji transportu. Zaznaczyć należy, że rola FRONTEX w tym zakresie jest ograniczona, gdyż to państwa organizują wspólne operacje, a agencja jedynie je wspomaga.

FRONTEX ma też za zadanie koordynację prac wcześniej istniejących agend zajmujących się tą problematyką: Centrum Analizy Ryzyka w Helsinkach, Centrum ds. Granic Lądowych w Berlinie, Centrum ds. Granic Morskich w Madrycie, Centrum Doskonalenia Kadr w Dover oraz Centrum ds. Szkolenia Służb Granicznych w Wiedniu. Ma również ściśle współpracować z innymi strukturami, takimi jak EUROPOL, OLAF i CEPOL oraz służbami odpowiedzialnymi za kontrole fitosanitarne i weterynaryjne na granicach.

W konkluzjach szczytu Rady Europejskiej w Brukseli z 15-16 grudnia 2005 r. zawarto sugestię dla Komisji, by przygotowała propozycję utworzenia zespołów szybkiej interwencji na granicach zewnętrznych. W odpowiedzi, 19 lipca 2006 r. Komisja przedstawiła propozycję utworzenia zespołów tzw. RABIT[19] (Rapid Border Intervention Teams). Działają one na podstawie rozporządzenia z dnia 11 lipca 2007 r.[20] Mają służyć pomocą państwom członkowskim w trudnych sytuacjach, np. masowego napływu imigrantów usiłujących nielegalnie dostać się na teren UE. Zespoły składają się obecnie z 500-600 funkcjonariuszy straży granicznej oraz ekspertów oddelegowanych przez państwa członkowskie. Zgodnie z ustawą o zmianie ustawy o ochronie granicy państwowej oraz niektórych innych ustaw z 3 października 2008 r., w Polsce decyzję o zwróceniu się do agencji o pomoc zespołów szybkiej interwencji podejmuje minister spraw wewnętrznych i administracji na wniosek komendanta głównego straży granicznej[21]. Natomiast decyzję o oddelegowaniu zespołu na dany odcinek graniczny podejmuje dyrektor wykonawczy FRONTEX.

Potrzeba takich sił wynika z bardzo niespokojnej sytuacji na niektórych odcinkach granicy UE. Przykładowo w październiku 2005 r. w Melilli, enklawie hiszpańskiej w Afryce Północnej, doszło do starć między imigrantami a strażą graniczną, po tym jak ok. 350 osób przedarło się przez mur graniczny. Takie próby podejmowane były przez kilka dni, każdorazowo przez grupy ponad stuosobowe. W wyniku incydentu aż 11 osób zostało zabitych, a 135 rannych. Hiszpania zwróciła się o pomoc do Komisji Europejskiej. Niestety agencja FRONTEX była w owym czasie dopiero na etapie drugiej fazy wdrażania i nie była w stanie pomóc Hiszpanii[22].

W 2006 r. agencja rozpoczęła organizowanie i koordynowanie wspólnych operacji na zewnętrznych granicach, ze szczególnym zwróceniem uwagi na odcinki wysokiego ryzyka, głównie w basenie Morza Śródziemnego. Pierwsza wspólna operacja została przeprowadzona u granic Wysp Kanaryjskich, na które przybywa bardzo duża ilość imigrantów z nadzieją, że jest to pierwszy krok na drodze do UE.

Przeprowadzanie tego typu akcji ma bardzo istotny wymiar zewnętrzny: wysyła sygnał, że istnieje wspólne europejskie poczucie bezpieczeństwa w ramach obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości[23]. Mimo to kontrola jeszcze przed granicami UE ma swoje wady, przede wszystkim związane z przestrzeganiem praw człowieka – w wielu przypadkach może uniemożliwić ochronę uchodźców i schronienie się za granicami Unii. Akcje prewencyjne, takie jak HERA II u wybrzeży Afryki Zachodniej, nie uwzględniają faktu, że osoby podejrzewane o chęć nielegalnego przekroczenia granicy mogą w rzeczywistości poszukiwać azylu. Poza tym, w ten sposób dokonuje się swego rodzaju przesunięcia granic Unii; powstaje nienaturalna sytuacja, gdy ochrona granic jest przeniesiona poza obszar objęty prawem wspólnotowym, a więc także kontrolą demokratyczną[24]. Z drugiej jednak strony, jak argumentuje I. Laitinen, operacje tego typu ratują życie wielu ludzi, powstrzymując ich przez podjęciem ryzykownej drogi łodzią. W lutym 2007 r. rozpoczęła się operacja HERA III obejmująca obserwację morską obszaru między Afryką a Wyspami Kanaryjskimi oraz odsyłanie nielegalnych imigrantów[25].

Zaznaczyć należy, że FRONTEX nie ma kompetencji tworzenia polityki imigracyjnej UE ani kontroli implementacji konwencji z Schengen, choć powstanie agencji jest niejako konsekwencją układu z Schengen. Świadczy o tym współpraca z państwami spoza UE – Norwegia i Islandia, które w pełni przyjęły acquis Schengen, uczestniczą w działaniach FRONTEX na podstawie umowy stowarzyszeniowej[26]. W skład Zarządu weszli reprezentanci państw członkowskich, Komisji Europejskiej oraz Islandii i Norwegii. Z prawa nieuczestniczenia w przedsięwzięciach z zakresu spraw wewnętrznych skorzystały Wielka Brytania i Irlandia, tak więc państwa te nie są związane regulacjami wypracowanymi przez FRONTEX. Mają jednak prawo uczestniczyć w niektórych akcjach, o czym decyduje Rada Zarządzająca. W praktyce, oba państwa wysłały ekspertów do agencji, a współpraca układa się bez większych napięć. Z kolei Dania zastrzegła sobie prawo do wdrożenia niektórych regulacji w okresie sześciu miesięcy od ich przyjęcia.

W debacie europejskiej zaznaczają się dwa stanowiska: państw, które uważają, że problem ochrony granic wymaga jeszcze silniejszego zaangażowania Unii oraz państw opowiadających się za utrzymaniem dotychczasowych form współpracy. Do pierwszej grupy należą: Francja, Włochy, Hiszpania, Grecja, Portugalia, Malta, Słowenia i Cypr, a więc państwa, które są narażone na napływ nielegalnych imigrantów. Uważają one, że w UE powinna nastąpić większa mobilizacja w tej dziedzinie wraz ze zwiększeniem zasobów finansowych i ludzkich. Do drugiej grupy należą pozostałe państwa członkowskie, które uważają, że należy pozostawić część kompetencji w rękach narodowych[27].

Podczas nieformalnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych w Tampere we wrześniu 2006 r., z inicjatywy fińskiej prezydencji opracowano strategię zarządzania granicami, która ma na celu efektywne podjęcie wszystkich kwestii związanych z granicami[28]. Impulsem do opracowania strategii był ogromny napływ nielegalnych imigrantów latem 2006 r. z zachodnioafrykańskiego wybrzeża na Wyspy Kanaryjskie. Nawet przy pomocy patroli koordynowanych przez FRONTEX Hiszpania nie była w stanie opanować napływu ludności.

Podsumowując, należy przyznać, że utworzenie agencji FRONTEX należy do innowacyjnych i instytucjonalnie odpowiednich przedsięwzięć w ramach ochrony i kontroli granic zewnętrznych. Przed agencją stoją wysokie wymagania, choć jej zdolności operacyjne są ograniczone. Jednak, jak podsumowuje H. Jorry, FRONTEX ma potencjał do rozwoju swoich kompetencji oraz uniezależniania się od państw członkowskich w przyszłości, choć niemałe znaczenie będą miały cechy osobowościowe dyrektora wykonawczego. Sama agencja powinna się skupić na stworzeniu wspólnej ochrony granic opartej na wywiadzie i nowoczesnych technologiach, a to jest możliwe tylko przy przyjęciu globalnego podejścia do imigracji[29].

Cele agencji FRONTEX wspierać ma Fundusz Granic Zewnętrznych powstały na podstawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 maja 2007 r.[30] Pochodzące z dotacji środki – ok. 1,8 mld euro na lata 2007-2013, podzielono według klucza: 35% na granice morskie, 30% na granice lądowe, 20% na lotniska oraz 15% na placówki konsularne[31]. Cele ogólne funduszu to: wspieranie państw w procesie zarządzania granicami zewnętrznymi, tak aby zapewnić wysoki stopień ich ochrony przy zachowaniu sprawnego przepływu osób, organizowanie kontroli granic wraz z odprawami i ochroną, nadzór nad stosowaniem prawa wspólnotowego przez straż graniczną oraz współpraca z państwami trzecimi w celu lepszego zarządzania przepływami obywateli państw trzecichi[32]. Utworzenie agencji i funduszu wydaje się ważnym krokiem w stronę zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi UE.

Dnia 13 lutego 2008 r. Komisja Europejska przedstawiła tzw. pakiet graniczny obejmujący trzy dokumenty: Sprawozdanie w sprawie oceny i przyszłego rozwoju agencji FRONTEX[33], Analizę projektu stworzenia europejskiego systemu nadzorowania granic (EUROSUR) oraz Przygotowanie kolejnych etapów rozwoju zarządzania granicami w Unii Europejskiej. Ma on na celu przedstawienie wizji poprawy przyszłego zarządzania granicami zewnętrznymi UE.

Pierwszy z wymienionych dokumentów, sprawozdanie z działalności FRONTEX, ma swoją genezę w Programie Haskim, kiedy to Rada Europejska wezwała Komisję do przygotowania politycznej oceny agencji. Komisja uznała, że wymierne rezultaty działań agencji w latach 2006-2007 należy uznać za „spektakularne”. Jako dowód podaje liczby: 53 tys. udaremnionych prób nielegalnego przekroczenia granicy, 2,9 tys. konfiskat sfałszowanych dokumentów oraz 58 osób zatrzymanych za organizację przerzutów nielegalnych imigrantów. Największe wyzwania dla agencji stanowią morskie granice południowe UE, zarówno ze względu na presję migracyjną, jak też koszty związane z wykorzystaniem sprzętu.

Komisja przekonuje, że FRONTEX będzie miał zasadnicze znaczenie dla długoterminowego rozwoju unijnej strategii zintegrowanego zarządzania granicami, m.in. poprzez współpracę z państwami trzecimi oraz podejmowanie środków na granicy w celu podniesienia efektywności współpracy transgranicznej. Agencja, dzięki swojej niezależności i fachowości w kwestiach ochrony granic, mogłaby również przyczynić się do podniesienia poziomu oceny wprowadzenia w życie dorobku Schengen.

Przypisy

  • 1 H. Jorry, Construction of a European Institutional Model for Managing Operational Cooperation at the EU’s External Borders: Is the FRONTEX Agency a decisive step forward?, Challenge Liberty and Security, “Research Paper”, March 2007, nr 6, s. 1.
  • 2 P. Hobbing, Integrated Border Management at the EU Level, CEPS “Working Document”, August 2005, nr 227, s. 1.
  • 3 Communication from the Commission to the Council and the Parliament of 7.05.2002: Towards integrated management of the external borders of the Member States of the European Union, COM (2002) 233 final.
  • 4 Feasibility study for the setting up of a European Border Police, Final Report, Rome, May 2002, s. 24 i nast.
  • 5 F. Jasiński, Szczyt Rady Europejskiej w Sewilli – konkluzje przewodnictwa Hiszpanii w UE, „Wspólnoty Europejskie” 2002, nr 6, s. 7-8.
  • 6 S. Przymies, Polityka azylowa i imigracyjna w uchwałach Rady Europejskiej w Sewilli, „Stosunki Międzynarodowe” 2002, nr 4, s. 41.
  • 7 P. Hobbing, Management of external EU borders: enlargement and the European Border Guard issue, Geneve Centre for the Democratic Control of Armed Forces (DCAF), Paper presented at the Workshop Managing International and Inter-Agency Cooperation at the Border, held in Geneva 13-15 March 2003, s. 4.
  • 8 Proposals for a European Border Guard, Select Committee on the European Union, House of Lords, Session 2002-03, 29th Report, s. 10.
  • 9 P. Hobbing, Integrated Border Management…, s. 8.
  • 10 Joint declaration, Meeting of the Ministers of the Interior of France, Germany, Italy, Spain and the United Kingdom (G5), Paris 12 May 2005.
  • 11 Ch. Beaudouin, Immigration Policy: from loss of sovereignty to loss of identity?, “EUWatch”, December 2006/January 2007, Issue 4, s. 25.
  • 12 J. Vedsted-Hansen, Immigration and asylum in Scandinavia: Losing Innocence in Europe?, “Oxford International Review” 1996, nr 3, s. 2-3.
  • 13 H. Jorry, op.cit., s. 2.
  • 14 Rozporządzenie Rady (WE) 2007/2004 z dnia 26 października 2004 r. ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpraca Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 349 z 25 listopada 2004 r., s. 1).
  • 15 J. Monar, The Project of a European Border Guard: Origins, Models and Prospects in the Context of the EU’s Integrated External Border Management [w:] Borders and Security Governance: Managing Borders in a Globalised World, M. Caparini, O. Marenin (red.), GCDC 2006, s. 185.
  • 16 Na temat agencji wspólnotowych zob. A. Dumała, Agencje w systemie Unii Europejskiej [w:] Agencje Unii Europejskiej. Informator, A. Dumała (red.), UKIE Warszawa 2002.
  • 17 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: Przyszłość agencji europejskich, Bruksela, 11.03.2008 r., KOM (2008) 135 wersja ostateczna, s. 8.
  • 18 Agencja ds. Ochrony Granic Zewnętrznych UE rozpoczyna działanie w Warszawie, „Biuletyn Migracyjny” CSM, 2005, nr 2, s. 1.
  • 19 Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council, Proposal of Regulation of the European Parliament and of the Council establishing a mechanism for the creation of Rapid Border Intervention Teams and amending the Council Regulation (EC) No. 2007/2004 as regards that mechanism, Brussels, 19 July 2006, COM(2006) 401 final.
  • 20 Rozporządzenie (WE) 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiające mechanizm tworzenia zespołów szybkiej interwencji na granicy oraz zmieniające rozporządzenie Rady (WE) 2007/2004 w odniesieniu do tego mechanizmu i określające uprawnienia i zadania zaproszonych funkcjonariuszy (Dz. Urz. UE L 199 z 31 lipca 2007 r., s. 30).
  • 21 Zob. art. 17c., Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie granicy państwowej oraz niektórych innych ustaw (Dziennik Ustaw z 2008 r. Nr 195 poz. 1199).
  • 22 Tragedia na granicach Unii Europejskiej, CSM, „Biuletyn Migracyjny”, październik 2005 r., nr 3, s. 6.
  • 23 S. Carrera, The EU Order Management Strategy FRONTEX and the Challenges of Irregular Immigration in the Canary Island, CEPS “Working Document”, March 2007, nr 261, s. 5.
  • 24 Ibidem, s. 25-26.
  • 25 H. Mahony, EU border agency cuts African migrant numbers, 13.04.2007, «http://euobserver.com/?aid=23863», [dostęp: 1 stycznia 2011 r.].
  • 26 H. Jorry, Construction of a European Institutional…, s. 10-11.
  • 27 Bezpieczni w Europie. Materiały pokonferencyjne, M. Zdanowicz (red.), Białystok 2006, s. 48-49.
  • 28 Development of the EU’s integrated management system for external borders: Border management strategy, Finnish EUPresidency, JHA informal ministerial meeting, Tampere, 20-22 September 2006.
  • 29 H. Jorry, Construction of a European Institutional…, s. 27.
  • 30 Decyzja 574/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 maja 2007 r. ustanawiająca Fundusz Granic Zewnętrznych na lata 2007-2013 jako część programu ogólnego Solidarność i zarządzanie przepływami imigracyjnymi (Dz. Urz. UE L 144 z 6 czerwca 2007 r., s. 22).
  • 31 Art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1.
  • 32 I. Wróbel, Wspólnotowe prawo imigracyjne, Warszawa 2008, s. 128-130.
  • 33 Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Sprawozdanie w sprawie oceny i przyszłego rozwoju agencji Frontex, KOM (2008) 67 wersja ostateczna.

≻ • ≺

Pracę nad tekstem zakończono w styczniu 2011 r.

Łukasz Burski – doktorant w Zakładzie Badań Etnicznych, Wydział Politologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.